الگو سازي از بهترين يا Bench marking ) BM )
الگو سازي از بهترين يكي از روشهاي بهبود بهرهوري و حفظ موقعيت رقابتي سازمانهاست كه از نيمه دهه 90 به طور مشخص مورد توجه قرار گرفت . در ابتدا اين روش بيشتر در حوزه توليد به كار گرفته مي شد. اما اكنون به يك ابزار مديريتي تبديل شده كه تقريبا" همه جا كاربرد دارد.
كمپاني زيراكس (Xerox) از اولين پيشقدمان كاربرد روش BM در فعاليتهاي مديريتي بود.
الگوسازي از بهترين جستجوئي است براي شناسائي سازمانهايي با بهترين عملكرد Best practice و آگاهي از نحوه انجام فرآيندها در اين سازمان ها و كاربرد مناسب آنها در محيطي ديگر.
بهترين شرايط براي همه سازمانها و تحت شرايط مختلف ممكن است متفاوت باشد.
مزاياي بالقوه الگوسازي از بهترين
- دانش عميقي از فرآيندها، روشها، ... را در سازمان ايجاد ميكند
- اكراه و بي ميلي نسبت به تغيير را كاهش ميدهد
- به هدفگذاري و برنامهريزي بهبود كمك ميكند
- يك پايگاه اطلاعاتي مناسب براي ثبت روندها، عملكرد رقبا و كل صنعت ايجاد ميكند
انواع روشهاي الگوسازي از بهترين
1- الگوسازي داخلي Internal Benchmarking
الگوسازي داخلي، اساساً به معني الگوسازي با استفاده از عمليات داخلي يك سازمان است، در اغلب شركتهاي بزرگ كاركردهاي مشابهي در واحدهاي سازماني مختلف وجود دارد. يكي از سادهترين روشهاي BM، مقايسه اين عمليات داخلي است . هدف BM داخلي ، تعريف استانداردهاي عملكرد داخلي يك سازمان است.
مزيت اين روش دستيابي سريع به نتايج با كمترين هزينه و بيشترين اطلاعات است. مشكل اين روش محدود بودن ايدههاي جديد به حوزه درون سازمان است.
2- الگوسازي رقابتي Competive Benchmarking
الگوسازي با سازمانهاي رقيبي كه در بازار مشترك محصولات و فرآيندهاي مشابهاي دارند مانند كه كوكاكولا در مقابل پپسيكولا يا اپل در مقابل آيبيام
مزيت اين روش مقايسه عملكرد دو سازمان به علت تشابه بين آنهاو عيب اصلي آن دستيابي به اطلاعات خيلي مشكل است.
3- الگوسازي كلي Processor Generic Benchmarking
برخي از كاركردهاي سازماني يا فرآيندها، در سازمانها يا حتي صنايع مختلف، صرفنظر از عدم مشابهتها، مشترك هستند اين نوع BM بر اين ويژگيها تكيه دارد.
اين روش ميتواند با وجود اينكه مشكلترين روش است، بسيار مؤثر باشد، زيرا ميتواند بهترين را از بين بهترين عملكردها آشكار سازد. در الگوسازي فرآيندي بايد درك دقيق مفهوم فرآيند مورد نظر دقت فراوان نمود. (توضيح : انتخاب نوع الگوسازي، بستگي به موضوع مورد الگوسازي دارد.)
4- الگوسازي صنعتي يا كاركردي Industry Of Functional Benchmarking
در اين روش براي الگوسازي از سازمانها فعال در صنعت مشابه سازمان مورد نظر استفاده ميشود. نوع محصولات يا خدمات در سازمان ممكن است مشابه باشد اما در بازاري مشابه رقيب نباشد. به عبارت ديگر مقايسه بين شركتهايي صورت ميگيرد كه داراي برخي ويژگيهاي تكنولوژيكي و ويژگيهاي كاركردي خاص است.بعنوان مثال, يك سازنده موتور سيكلت ميتواند از يك توليد كننده موفق اتومبيل استفاده كند.
مزيت بزرگ ا BM صنعتي سهولت دستيابي به اطلاعات از شركت مقابل است جرا كه خطر ارائه اطلاعات به رقيب مستقيم وجود ندارد